D Programlama Dili – Programlama dersleri ve D referansı
Ali Çehreli

değişken: [variable], kavramları temsil eden veya sınıf nesnesine erişim sağlayan program yapısı
emekliye ayrılan: [deprecated], hâlâ kullanılan ama yakında geçersiz olacak olanak
ilklemek: [initialize], ilk değerini vermek
isim alanı: [name scope], ismin geçerli olduğu kapsam
kapsam: [scope], küme parantezleriyle belirlenen bir alan
... bütün sözlük



İngilizce Kaynaklar


Diğer




İsim Alanı

D'de her isim, tanımlandığı noktadan başlayarak hem içinde tanımlandığı kapsamda, hem de o kapsamın içindeki kapsamlarda geçerlidir. Her kapsam bir isim alanı tanımlar.

İçinde tanımlandığı kapsamdan çıkıldığında, isim artık geçersiz hale gelir ve derleyici tarafından tanınmaz:

void main() {
    int dışSayı;

    if (birKoşul) {       // ← yeni bir kapsam başlatır
        int içSayı = 1;
        dışSayı = 2;      // ← dışSayı içeride de geçerlidir

    }            // ← içSayı'nın geçerliliği burada son bulur

    içSayı = 3;  // ← derleme HATASI
                 // içSayı'nın geçerli olduğu kapsamdan
                 // çıkılmıştır
}

if koşulunun kapsamı içinde tanımlanmış olan içSayı o kapsamın dışında geçersizdir. Öte yandan, dışSayı hem dışarıdaki hem de içerideki kapsamda geçerlidir.

Bir kapsamda tanımlanmış bir ismin içerdeki bir kapsamda tekrar tanımlanması yasal değildir:

    int uzunluk = tekSayılar.length;

    if (birKoşul) {
        int uzunluk = asalSayılar.length;  // ← derleme HATASI
    }
İsimleri kullanıldıkları ilk noktada tanımlamak

Şimdiye kadarki örneklerde de gördüğünüz gibi, isimlerin kullanıldıkları ilk noktadan daha önce tanımlanmış olmaları gerekir:

    writeln(sayı);  // ← derleme HATASI
                    //   sayı henüz bilinmiyor
    int sayı = 42;

O kodun çalışabilmesi için sayı'nın writeln işleminden daha önce tanımlanmış olması gerekir. Kaç satır önce tanımlanacağı programcıya bağlı olsa da, her ismin kullanıldığı ilk noktaya en yakın yerde tanımlanması programcılık açısından daha iyi kabul edilir.

Bunu kullanıcıdan aldığı sayıların ortalamalarını yazdıran bir programın main işlevinde görelim. Özellikle C dilinden gelen programcılar, kullanılan bütün isimleri kapsamların en başında tanımlamaya alışmışlardır:

    int adet;                                   // ← BURADA
    int[] sayılar;                              // ← BURADA
    double ortalamaDeğer;                       // ← BURADA

    write("Kaç sayı gireceksiniz? ");

    readf(" %s", &adet);

    if (adet >= 1) {
        sayılar.length = adet;

        // ... burada asıl işlemler yapılıyor olsun...

    } else {
        writeln("HATA: En az bir sayı girmelisiniz!");
    }

Bunun karşıtı olarak, isimleri olabildiğince geç tanımlamak önerilir. Aynı programı bu tavsiyeye uyarak şöyle yazabiliriz:

    write("Kaç sayı gireceksiniz? ");

    int adet;                                   // ← BURADA
    readf(" %s", &adet);

    if (adet >= 1) {
        int[] sayılar;                          // ← BURADA
        sayılar.length = adet;

        double ortalamaDeğer;                   // ← BURADA
        // ... burada asıl işlemler yapılıyor olsun...

    } else {
        writeln("HATA: En az bir sayı girmelisiniz!");
    }

Bütün değişkenleri bir arada en başta tanımlamak yapısal olarak daha iyi olsa da, değişkenleri geç tanımlamanın da bir kaç önemli yararı vardır: