Bu sözlük D programlama dili dersleri D.ershane'de karşılaşılan terimleri içerir. D.ershane hâlâ yazım aşamasında olduğu için, dersler arttıkça buradaki terimler de zamanla çoğalacak.
açıkça elle yapılan: [explicit], programcı tarafından açık olarak yapılan
açıklama satırı: [comment], programı açıklamak için programın içine yazılan satır
adres: [address], değişkenin (veya nesnenin) bellekte bulunduğu yer
akım: [stream], nesnelerin art arda erişildiği giriş çıkış birimi
algoritma: [algorithm], verilerin işlenme adımları
alt düzey: [low level], donanıma yakın olanak
alt sınıf: [subclass], başka sınıftan türetilen sınıf
anahtar sözcük: [keyword], dilin kendisi için ayırmış olduğu ve iç olanakları için kullandığı sözcük
aralık: [range], topluluk elemanlarının bir bölümü
arayüz: [interface], yapının, sınıfın, veya modülün sunduğu işlevler
arttırma: [increment], değerini bir arttırmak
atama: [assign], değişkene yeni bir değer vermek
auto: [auto], türü otomatik olarak anlayan program yapısı
azaltma: [decrement], değerini bir azaltmak
bağlayıcı: [linker], derleyicinin oluşturduğu program parçalarını bir araya getiren program
belirsiz sayıda parametre: [variadic], aynı işlevi değişik sayıda parametreyle çağırabilme olanağı
bayrak: [flag], bir işlemin veya sonucun geçerli olup olmadığını bildiren bit
bayt: [byte], 8 bitlik tür
bayt sırası: [endianness], veriyi oluşturan baytların bellekte sıralanma düzeni
bildirim: [declare], tanımını vermeden belirtmek
birim testi: [unit test], programın alt birimlerinin bağımsız olarak denetlenmeleri
birlik: [union], birden fazla değişkeni aynı bellek bölgesinde depolayan veri yapısı
bit: [bit], 0 ve 1 değerlerini alabilen en temel bilgi birimi
blok: [block], küme parantezleriyle gruplanmış ifadelerin tümü
BOM: [BOM, byte order mark], dosyanın en başına yazılan Unicode kodlama belirteci
bool: [bool], Bool ifadelerinin sonuçlarını taşıyan tür; doğruluk kavramı için
true, yanlışlık kavramı için falsebreak: [break], döngüden veya switch'ten çıkartan deyim
büyük soncul: [big endian], değerin üst bitlerini oluşturan baytın bellekte önceki adreste bulunduğu işlemci mimarisi
continue: [continue], döngünün başına götüren deyim
CTFE: [Compile Time Function Evaluation], derleme zamanında işlev işletme
çıkarsama: [deduction], derleyicinin kendiliğinden anlaması
çıktı: [output], programın bilgi olarak ürettiği herşey
çok şekillilik: [polymorphism], başka bir tür gibi davranabilmek
çokuzlu: [tuple], bir kaç parçanın diziye benzer şekilde bir araya gelmesinden oluşan yapı
çökme: [crash], programın hata ile sonlanması
çöp toplayıcı: [garbage collector], işi biten nesneleri sonlandıran düzenek
değer: [value], ay adedi 12 gibi isimsiz bir büyüklük
değer türü: [value type], değer taşıyan tür
değişken: [variable], kavramları temsil eden veya sınıf nesnesine erişim sağlayan program yapısı
değişmez: [immutable], programın çalışması süresince kesinlikle değişmeyen
derleyici: [compiler], programlama dili kodunu bilgisayarın anladığı makine koduna çeviren program
deyim: [statement], ifadelerin işletilmelerini ve sıralarını etkileyen program yapısı
dilim: [slice], başka bir dizinin bir bölümüne erişim sağlayan yapı
dinamik: [dynamic], çalışma zamanında değişebilen
dizgi: [string], "merhaba" gibi bir karakter dizisi
dizi: [array], elemanları yan yana duran ve indeksle erişilen topluluk
do-while: [do-while], işlemleri en az bir kere işleten döngü
döngü: [loop], tekrarlanan program yapısı
dönüş değeri: [return value], işlevin üreterek döndürdüğü değer
duyarlık: [precision], sayının belirgin hane sayısı
düzen: [format], bilginin giriş ve çıkışta nasıl düzenlendiği
eleman: [element], topluluktaki verilerin her biri
else: [else], if deyiminin mantıksal ifade doğru olmadığında işletilen kapsamı
emekliye ayrılan: [deprecated], hâlâ kullanılan ama yakında geçersiz olacak olanak
emirli programlama: [imperative programming], işlemlerin deyimler halinde adım adım belirlendikleri programlama yöntemi
enum: [enum], isimli sabit değer olanağı
eşleme tablosu: [associative array], elemanlarına tamsayı olmayan indekslerle de erişilebilen veri yapısı (bir 'hash table' gerçekleştirmesi)
etiket: [label], kod satırlarına isimler vermeye yarayan olanak
evrensel: [global], evrensel isim alanında tanımlanmış, erişimi kısıtlanmamış
fonksiyonel programlama: [functional programming], yan etki üretmeyen programlama yöntemi
for: [for], while'ın birimlerinin hepsini aynı yerde tanımlayan deyim
geçici: [temporary], bir işlem için geçici olarak oluşturulan ve yaşamı kısa süren değişken veya nesne
genel erişim: [public], herkese açık erişim
gerçekleştirme: [implementation], kodun oluşturulması
isim gizleme: [name hiding], üst sınıfın aynı isimli üyelerinin alt sınıftakiler tarafından gizlenmeleri
gösterge: [pointer], bir değişkeni gösteren değişken
hata atma: [exceptions], devam edilemeyeceği için işlemin sonlandırılması
hata ayıklama: [debug], programın hatalarını bulma ve giderme
hazır değer: [literal], kod içinde hazır olarak yazılan değerler
iç olanak: [core feature], dilin kütüphane gerektirmeyen bir olanağı
if: [if], kapsamdaki ifadeleri başka bir mantıksal ifade doğru olduğunda işleten yapı
ifade: [expression], programın değer oluşturan veya yan etki üreten bir bölümü
ikili sayı sistemi: [binary system], iki rakamdan oluşan sayı sistemi
ilklemek: [initialize], ilk değerini vermek
indeks: [index], topluluk elemanlarına erişmek için kullanılan bilgi
infinity: [infinity], sonsuzluk
isim alanı: [name space], ismin geçerli olduğu kapsam
işaretli tür: [signed type], eksi ve artı değer alabilen tür
işaretsiz tür: [unsigned type], yalnızca artı değer alabilen tür
işleç: [operator], bir veya daha fazla değişkenle iş yapan özel işaret (||, &&, +, -, =, vs.)
işletim dizisi: [thread], işletim sisteminin program işletme birimi
işlev: [function], programdaki bir kaç adımı bir araya getiren program parçası
kalan: [modulus], bölme işleminin kalan değeri
kalıtım: [inheritance], başka bir türün üyelerini türeme yoluyla edinmek
kapama: [closure], işlemleri ve işledikleri kapsamı bir arada saklayan program yapısı
kapsam: [scope], küme parantezleriyle belirlenen bir alan
karakter: [character], 'a', '€', '\n', gibi en alt düzey metin parçası
karakter kodlaması: [character encoding], karakter kodlarının ifade edilme yöntemi
katma: [mixin], program içine otomatik olarak kod yerleştirme
kayan noktalı sayı: [floating point], kesirli sayı
kaynak dosya: [source file], programcının yazdığı kodu içeren dosya
kırpılma: [truncate], sayının virgülden sonrasının kaybedilmesi
kısıtlama: [constraint], şablon parametrelerinin uyması gereken koşulların belirlenmesi
klasör: [directory], dosyaları barındıran dosya sistemi yapısı (dizin)
kod tablosu: [code page], 127'den büyük karakter değerlerinin bir dünya dili için tanımlanmaları
kontrol karakteri: [control character], yeni satır açan
'\n', yatay sekme karakteri '\t', gibi özel karakterlerkopya sonrası: [post blit], üyelerin kopyalanmalarından sonraki işlemler
kopyalama: [copy construct], nesneyi başka bir nesnenin kopyası olarak kurmak
korumalı erişim: [protected], belirli ölçüde korumalı erişim
kurma: [construct], yapı veya sınıf nesnesini kullanılabilir duruma getirmek
kurucu işlev: [constructor], nesneyi kuran işlev
küçük soncul: [little endian], değerin alt bitlerini oluşturan baytın bellekte önceki adreste bulunduğu işlemci mimarisi
kütüphane: [library], belirli bir konuda çözüm getiren tür tanımlarının ve işlevlerin bir araya gelmesi
makine kodu: [machine code], mikro işlemcinin dili
mantıksal ifade: [logical expression], değeri false veya true olan ifade
metin düzenleyici: [text editor], metin yazmaya yarayan program
mikro işlemci: [CPU], bilgisayarın beyni
modül: [module], programın veya kütüphanenin işlev ve tür tanımlarından oluşan bir alt birimi
mutlak değişmez: [invariant], nesnenin tutarlılığı açısından her zaman için doğru olan
nan: [nan], "not a number", geçerli bir sayı gösterimi değil
nesne: [object], belirli bir sınıf veya yapı türünden olan değer
nitelik: [property], bir türün veya nesnenin bir özelliği
null: [null], hiçbir nesneye erişim sağlamayan
on altılı sayı sistemi: [hexadecimal system], on altı rakamdan oluşan sayı sistemi
ortam değişkeni: [environment variable], programı başlatan ortamın sunduğu PATH gibi değişken
otomatik: [implicit], derleyici tarafından otomatik olarak yapılan
önceki değerli arttırma: [post-increment], sayıyı arttıran ama önceki değerini kullanan işleç
önceki değerli azaltma: [post-decrement], sayıyı azaltan ama önceki değerini kullanan işleç
öncelik: [precedence], işleçlerin hangi sırada işletilecekleri
özel erişim: [private], başkalarına kapalı erişim
özelleme: [specialization], şablonun bir özel tanımı
özyineleme: [recursion], bir işlevin doğrudan veya dolaylı olarak kendisini çağırması
paket: [package], aynı klasörde bulunan modüller
parametre: [parameter], işleve işini yapması için verilen bilgi
parametre değeri: [argument], işleve parametre olarak verilen bir değer
Phobos: [Phobos], D dilinin standart kütüphanesi
program: [program], bilgisayara yapacağı işleri bildiren bir dizi ifade
program yığıtı: [program stack], belleğin kapsam değişkenleri için kullanılan bölgesi
referans: [reference], asıl nesneye, onun takma ismi gibi erişim sağlayan program yapısı
referans türü: [reference type], başka bir nesneye erişim sağlayan tür
sabit: [const], bir bağlamda değiştirilmeyen
sanal sayı: [imaginary number], salt sanal değerden oluşan karmaşık sayı
sarma: [encapsulation], üyelere dışarıdan erişimi kısıtlamak
sekme: [tab], çıktı düzeni için kullanılan hayali sütunlar
sıradüzen: [hierarchy], sınıfların türeyerek oluşturdukları aile ağacı
sırasızlık: [unordered], sıra ilişkisi olmama durumu
sınıf: [class], kendi üzerinde kullanılan işlevleri de tanımlayan veri yapısı
sihirli sabit: [magic constant], ne anlama geldiği anlaşılmayan sabit değer
soyut: [abstract], somut gerçekleştirmesi verilmemiş olan
standart çıkış: [standard output], program çıktısının normalde gönderildiği akım
standart giriş: [standard input], program girişinin normalde okunduğu akım
statik: [static], derleme zamanında belirli olan
sonlandırma: [destruct], nesneyi kullanımdan kaldırırken gereken işlemleri yapmak
sonlandırıcı işlev: [destructor], nesneyi sonlandıran işlev
sözleşmeli programlama: [contract programming], işlevlerin giriş çıkış koşullarını ve nesnelerin tutarlılığını denetleyen dil olanağı
sürüm: [version], programın, olanaklarına göre farklar içeren hali
şablon: [template], derleyicinin örneğin 'türden bağımsız programlama' için kod üretme düzeneği
takma isim: [alias], türün başka bir ismi
tanım: [definition], bir ismin neyi ifade ettiğinin belirtilmesi
tanımsız davranış: [undefined behavior], programın ne yapacağının dil tarafından tanımlanmamış olması
taşma; üstten veya alttan: [overflow veya underflow], değerin bir türe sığamayacak kadar büyük veya küçük olması
tembel değerlendirme: [lazy evaluation], işlemlerin gerçekten gerekene kadar geciktirilmesi
topluluk: [container], aynı türden birden fazla veriyi bir araya getiren veri yapısı
tür dönüşümü: [type conversion], bir değeri kullanarak başka bir türden değer elde etmek
türetmek: [inherit], bir sınıfı başka sınıfın alt türü olarak tanımlamak
typeof: [typeof], ifadenin türünü üreten program yapısı
uç birim: [terminal], bilgisayar sistemlerinin kullanıcıyla etkileşen giriş/çıkış birimi; "DOS ekranı", "komut satırı", "konsol"
üçlü işleç: [ternary operator], ifadenin değerine göre ya birinci, ya da ikinci değeri üreten ifade
üst düzey: [high level], donanımdan bağımsız kavramları temsil etmeye elverişli
üst sınıf: [super class], kendisinden sınıf türetilen sınıf
üye: [member], yapı veya sınıfın özel değişkenleri ve nesneleri
üye işlev: [member function], yapı veya sınıfın özel işlemleri
varsayılan: [default], özellikle belirtilmediğinde kullanılan
veri yapıları: [data structures], verilerin bilgisayar biliminin tanımladığı şekilde saklanmaları ve işlenmeleri
while: [while], ifadeleri başka bir mantıksal ifade doğru olduğu sürece işleten kapsam
yan etki: [side effect], bir ifadenin, ürettiği değer dışındaki etkisi
yapı: [struct], başka verileri bir araya getiren veri yapısı
yaşam süreci: [object lifetime], bir değişkenin veya nesnenin tanımlanmasından işinin bitmesine kadar geçen süre
yazmaç: [register], mikro işlemcinin en temel iç depolama ve işlem birimi
yükleme: [overloading], aynı isimde birden çok işlev tanımlama